📖 Cẩm nang số 01M

Là việc một người dùng môi trường số để gây tổn hại cho trẻ về thân thể, tinh thần, danh dự, nhân phẩm hoặc quyền riêng tư — gồm dụ dỗ, đe dọa, bắt nạt, xâm phạm riêng tư, phát tán nội dung gây hại. Với trẻ, bạn trong nhóm chat cũng là bạn thật, lời chế giễu trên mạng cũng là lời chế giễu thật.

Thứ nhất, không có điểm dừng: điện thoại nằm ngay trên bàn học và nhóm chat vẫn sáng đèn lúc 11 giờ đêm. Thứ hai, nội dung lan như vết dầu loang và có thể quay lại sau nhiều năm. Thứ ba, trẻ thường tự nhận lỗi về mình nên im lặng rất lâu.

Không. 57% các trường hợp được khảo sát liên quan đến người mà trẻ đã quen biết: bạn cùng trang lứa, người yêu, bạn bè hoặc thành viên gia đình. Trong bắt nạt trực tuyến, người gây hại có thể chính là bạn cùng lớp. Cần nhận diện hành vi bất thường thay vì chỉ “tránh người lạ”.

Có, và thường bị bỏ sót. Dữ liệu về tống tiền bằng hình ảnh cho thấy phần lớn nạn nhân là nam 14–17 tuổi. Trẻ nam ít được trò chuyện về vấn đề này nên khi gặp chuyện vừa không biết gọi tên, vừa ngại chia sẻ vì sợ bị chê cười.

Trong trò chơi trực tuyến có tương tác xã hội, một tình huống dụ dỗ có nguy cơ cao có thể hình thành chỉ sau khoảng 45 phút; trường hợp nhanh nhất từng ghi nhận chỉ 19 giây. Điều cần quan tâm là nội dung cuộc trò chuyện, không chỉ thời gian online.

1. DỪNG — không trả lời, không gửi thêm. 2. KHÔNG LAN TRUYỀN. 3. LƯU bằng chứng an toàn. 4. BÁO CÁO trên nền tảng. 5. CHIA SẺ với người lớn tin cậy. Thứ tự này quan trọng: an toàn trước, bằng chứng sau, báo cáo cuối.

Gọi 111 (miễn phí, 24/7) khi chưa biết phải làm gì — không cần đợi “chắc chắn”. Báo công an khi bị đe dọa/tống tiền bằng ảnh; bị yêu cầu chuyển tiền; có dấu hiệu xâm hại tình dục; hoặc bị rủ gặp mặt ngoài đời thực.

Không nên là phản ứng đầu tiên. Trẻ sẽ cảm thấy mình bị phạt vì đã lên tiếng — và cánh cửa giao tiếp vừa mở sẽ khép lại. Nếu cần hạn chế, hãy giải thích và thực hiện cùng trẻ.

Không. Khi lời hứa bị phá vỡ, trẻ cảm thấy bị phản bội. Hãy nói rõ: thông tin chỉ chia sẻ với những người thực sự cần biết để bảo vệ em (thầy cô phụ trách, 111, công an) — không kể cho họ hàng, hàng xóm.

Cần cân nhắc kỹ khi deepfake ngày càng dễ tạo: 1,2 triệu trẻ em cho biết ảnh của mình bị biến thành deepfake trong một năm. Hạn chế đăng công khai ảnh rõ mặt nhiều góc độ, ảnh đồng phục có tên trường, ảnh trước cổng nhà/trường và thông tin lịch sinh hoạt của con.

Từ 01/7/2026, Luật An ninh mạng 116/2025/QH15 buộc doanh nghiệp phải phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ kịp thời nội dung xâm hại trẻ em và có công cụ để người dùng phản ánh, tố giác dễ dàng.

Đừng bình luận hùa theo, đừng cười hưởng ứng, đừng chia sẻ. Hãy giúp mọi người dừng lại hoặc tìm người lớn. Trong nhiều vụ bắt nạt, chính người chứng kiến quyết định sự việc dừng hay lan rộng.